Queer genoeg: Onderzoek naar de verbinding van bi+ mensen met lhbti+, transgender en bi+ gemeenschappen

Queer genoeg: Onderzoek naar de verbinding van bi+ mensen met lhbti+, transgender en bi+ gemeenschappen

Daphne is projectmedewerker bij Bi+ Nederland en schreef voor de afronding van haar opleiding Politicologie haar Masterscriptie over de ervaringen van bi+ personen in lhbti+, transgender en bi+ gemeenschappen.

In 2022 schreef ik mijn Masterscriptie voor de afronding van mijn opleiding Politicologie en mijn stage bij Bi+ Nederland. In mijn onderzoek stelde ik de volgende vragen: In hoeverre voelen bi+ mensen zich verbonden met lhbti+, transgender en bi+ gemeenschappen? Hoe groot is de rol van de heteroseksuele en monoseksuele norm hierin en hoe beïnvloed dit het welzijn van bi+ mensen?

Door Daphne Hermsen

Queer genoeg: Onderzoek naar de verbinding van bi+ mensen met lhbti+, transgender en bi+ gemeenschappen


Uit eerder onderzoek is gebleken dat verbinding met een gemeenschap positieve gevolgen kan hebben voor het welzijn van gestigmatiseerde groepen, zoals bi+ mensen, omdat dit minderheidsstress kan verlichten. Echter, veel bi+ mensen vinden het moeilijk om een gemeenschap te vinden waar zij zichzelf kunnen zijn en waar hun bi+ oriëntatie wordt verwelkomd. Het bestaan van bi+ oriëntaties wordt nog veel ontkend, zowel in heteroseksuele als in lhbti+ gemeenschappen. In veel lhbti+ gemeenschappen heerst namelijk nog de monoseksuele norm, ofwel de verwachting dat iedereen slechts op één gender valt en dus hetero of homo is. Hierdoor worden bi+ mensen vaak uitgesloten en uitgewist in deze gemeenschappen. Veel bi+ mensen hebben daarom behoefte aan bi+ specifieke gemeenschappen, maar deze blijken voor velen nog moeilijk te vinden.

interviews en enquêtes

Om te onderzoeken wat de ervaringen van bi+ mensen in verschillende gemeenschappen zijn, heb ik vier bi+ mensen geïnterviewd en een enquête uitgezet in zes landen (Nederland, België, Luxemburg, Duitsland, Frankrijk en Verenigd Koninkrijk). In deze interviews en enquêtes stelde ik bi+ mensen vragen over hun ervaringen met verbinding en inclusie in lhbti+, transgender en bi+ gemeenschappen.

Resultaten van mijn onderzoek laten zien dat de heteroseksuele en monoseksuele norm een negatieve invloed hebben op het welzijn van bi+ mensen. Resultaten laten ook zien dat verbinding met gemeenschappen hierin een belangrijke verlichtende rol kan spelen. Dit wordt versterkt wanneer een gemeenschap een ‘safe space’ is, waar bi+ mensen zichzelf kunnen zijn zonder lastig gevallen of uitgesloten te worden. De safe space biedt dan bescherming tegen dominante normen, zoals de heteroseksuele en monoseksuele norm. Antwoorden van bi+ mensen in de enquêtes en interviews laten zien dat zij lhbti+ gemeenschappen vaak niet als een safe space ervaren, vanwege de aanwezigheid van de monoseksuele norm. Deze norm uit zich onder andere door aannames en beschuldigingen rondom ‘queer genoeg’ zijn of ‘doorgaan voor hetero’. Vooral bi+ mensen in ogenschijnlijk heteroseksuele relaties ervaren veel uitsluiting in lhbti+ gemeenschappen. Lhbti+ gemeenschappen voelen daardoor nog vaak als homo/lesbische gemeenschappen, geven zij aan.

‘Belangrijk voor gemeenschappen is dus om een safe space te creëren die de diversiteit van de queer gemeenschap reflecteert, waar bi+ mensen vrij zijn om zichzelf te zijn en te uiten, zonder aannames, oordelen en exclusie.’


Omdat transgender gemeenschappen vaker buiten binaire normen treden, kunnen zij een safe space bieden voor bi+ mensen. Naast het doorbreken van normen rondom gender kan dit namelijk ook ruimte bieden voor bi+ oriëntaties.

Verder hebben bi+ mensen behoefte aan meer bi+ rolmodellen en gemeenschappen en een meer divers beeld van lhbti+ gemeenschappen.

Belangrijk voor gemeenschappen is dus om een safe space te creëren die de diversiteit van de queer gemeenschap reflecteert, waar bi+ mensen vrij zijn om zichzelf te zijn en te uiten, zonder aannames, oordelen en exclusie. De nadruk ligt dan op dat er niet één manier is om queer te zijn. Bi+ mensen zijn ‘queer genoeg’.

Wil je meer weten over mijn Masterscriptie, mail dan naar daphne@biplus.nl.

Zien zonder schaamte

Zien zonder schaamte

Veel verhalen van mannen met biseksuele gevoelens gaan over liefde, seksuele aantrekking, lust, woede en schaamte. Op hun reis naar zelfacceptatie is het doorzien van schaamte een belangrijke sleutel.

Robbert Nijziel is Bi+ coach voor mannen. Eind 2020 introduceerde hij zijn 8 stappenmodel, waar hij in zijn coachpraktijk mee werkt. Dit ervaringsmodel kan jou inspiratie geven voor hoe je jouw bi+ zijn een plek geeft in alle relaties in je leven.

Uit het grote Bi+ onderzoek blijkt dat Bi+ mannen meer dan vrouwen negatieve opvattingen hebben over hun eigen seksuele oriëntatie. Deze negatieve opvattingen uiten zich vaak in de vorm van een negatief zelfbeeld. Vaak komt hier ook schaamte om de hoek kijken. Schaamte vertelt je dat je de afkeuring van jezelf bevestigd ziet in de ogen van de buitenwereld. Het wijst ons vaak op wat we niet van onszelf mogen zijn. Veel biseksuele mannen ervaren dit in meer of mindere mate.

Daarom gaat deze blog over schaamte: wat is het, hoe schiet het wortel, waarom lopen sommige mannen erin vast en wat is de sleutel om je ervan los te maken. En eigenlijk gaat deze blog daarmee ook over hoe een seksuele voorkeur die afwijkt van de standaardnorm een geschenk kan worden als je leert zien zonder schaamte.

Je schaamt je…wat zegt dat?
Schaamte gaat over de behoefte en het verlangen OK te zijn in de ogen van de ander. De vraag is: laat ik mijzelf aan de ander zien zoals ik ben? Het heeft dan ook met ogen te maken. Schaamte is ontstaan doordat de ander met zijn ogen iets gezien heeft, waar je jezelf ongemakkelijk bij voelt.

‘Toen mijn vrouw ontdekte dat ik naar mannenporno keek schaamde ik me zo, dat ik niet wist hoe snel ik weg wilde, maar ik kon nergens heen….’ (Tom, 32 jaar)*

Het heeft te maken met zien en gezien worden. Het is een gezonde emotie die in de intimiteit van het contact met de ander om respect en grenzen vraagt. Het gaat over angst (‘blijf ik erbij horen?’) en over autonomie (‘mag ik mezelf zijn en mag ik mezelf laten zien?’). Er is niet te kiezen tussen mezelf zijn én erbij horen. Je hebt nu eenmaal het verlangen om erbij te horen én om jezelf te zijn.

Schaamte is een beweging naar boven
De ervaring van schaamte is het gevoel te kijk te staan op een moment dat we er niet aan toe zijn bekeken te worden. Schaamte is een kwestie van opklimmen. Misschien voelde je je betrapt. In de ogen van de ander(en) om je heen vond je geen bedding, geen greintje veiligheid, geen genade. In je lijf blijven was geen optie meer. Je bekken, je buik en zelfs je hart werden door schaamte onveilige plekken. Het liefst trok je je helemaal terug uit je eigen lichaam. Maar dat bleek niet zo simpel. Het wegvluchtende bloed, straalde als nooit tevoren in je gezicht.

‘Als ik op straat loop naast m’n vriendin en ik vang een blik van een andere man die wat langer blijft hangen, dan wil ik het liefst verdwijnen. Mijn lijf wordt dan vreemd voor me’ (Ronald, 44 jaar)*

Schaamte schiet wortel en wordt meteen bedekt
Schaamte is een verbazingwekkende emotie. Ze springt bliksemsnel tussen jezelf en de ander. Ogen van anderen die afstandelijk en beoordelend kijken, kunnen een vergiftigende schaamte oproepen: de ander is bepalend en jouw eigenheid verdwijnt.

Het moment zet je vast in een haast ondraaglijk gevoel van naakt zijn en veroorzaakt een ketting van lichamelijke reacties. Daarom is het ook niet zo verwonderlijk dat kleine jongens, pubers en jonge mannen, die dit gevoel één of meerdere keren hebben ervaren, besluiten dat ze dit nooit meer willen voelen.

‘In de aanloop naar mijn burn out, waren alcohol en junkfood mijn vrienden. Nu weet ik dat ik mijn gevoelens voor mannen hiermee verdrong’ (Theo, 52 jaar)*

Angst en eenzaamheid valt er overheen

Vanuit schaamte ga je kanten van jezelf verhullen en verheimelijken. Ongewild ondermijn je daarmee jezelf. Datgene wat je in de schaduw zet, haalt je uit je kracht. Je bent niet in staat meer om vol van het leven te genieten. Wat in eerste instantie een beveiliging lijkt, leidt tot een nieuwe angst: de angst om ontdekt te worden. Deze angst verraad je in je blik, je ademhaling en spanning in je lijf. En deze angst maakt eenzaam. Eenzaam en alleen.

‘Ik heb me tijdens mijn huwelijk zo eenzaam gevoeld. Ik deed er alles aan zodat niemand het zou ontdekken’ (Rob, 38 jaar)*

Opnieuw tevoorschijn komen is een eerste stap
De ogen van de ander, vroeger beoordelend met een vernietigende uitwerking op jouw eigenheid, blijken in een veilige setting juist de schaamte te kunnen helen. Wanneer de schaamte getuigenis krijgt, wordt het gemakkelijker om met deze gevoelens en met jezelf te zijn. Een veilige bedding, waarin onthuld gaat worden wat verborgen was, is daarin een eerste vereiste.

‘ik voelde me zo gesteund doordat we rug aan rug zaten en ik voor het eerst mijn verhaal kon doen, zonder je direct aan te hoeven kijken’ (Tom, 32 jaar)*

De ogen van anderen een plek geven
Schaamte heeft altijd te maken met de ogen van de ander, wie die ander ook is. Als jouw ogen besmet zijn met de ogen van anderen, dan ligt daar ook de sleutel voor de oplossing. Een opstelling helpt om de ogen van anderen een plek te geven.

Hij vertelt hoe schaamte zijn leven beheerst. Hoe zoveel mensen naar hem keken. De gemeenschap van het dorp waar hij is geboren, zijn vader die hem straf gaf als hij iets verkeerds deed en zijn beste vriend die hem onder de douche tijdens voetbal te kijk zette voor het hele elftal. In de oefening krijgen de ogen van de dorpsgemeenschap, zijn vader en zijn beste vriend en zijn voetbalteam een eigen plek… Hijzelf heeft ook een plek.

Bij het zien van al die ogen daalt er zichtbaar een rust in zijn lijf maar beneden. Hij draait naar zichzelf en zegt: ‘Pas nu kan ik zonder schaamte naar mezelf kijken: wat ben ik eigenlijk een mooi mens en ik hou van mannen én vrouwen tegelijk’ (Theo, 52 jaar)*

Zonder schroom verder
Het doorzien van schaamte is een belangrijke stap naar zelfacceptatie van biseksuele mannen. Ik hoop dat de ervaringen van andere mannen in deze blog herkenning bij je oproepen en dat je nieuwsgierig wordt naar wat jij kan doen om de vernietigende werking van schaamte aan te pakken. Dit maakt de weg vrij om jouw vorm van biseksualiteit te gaan leven. Vrij, vol en in verbinding met de mensen die je lief hebben.

Bij het opstellen van deze blog heb ik naast mijn eigen ervaring, geput uit meerdere bronnen.
Wil je meer weten, raadpleeg dan::
Schaamte, zonder schroom en gene verder van Stephan Konrad Niederwieser
• Schaamte, uit Passe-partout van Wibe Veenbaas en Morten Hjort, Phoenix Opleldingen
Lust en Littekens van Herman Cools, zoektocht naar een eigen plek van mannen die van mannen houden

* De ervaringen die de mannen delen in dit artikel zijn geanonimiseerd om herkenbaarheid te voorkomen


Noot van de redactie: Robbert heeft het in deze blog over bi mannen en biseksualiteit omdat hij in zijn praktijk vooral mannen tegenkomt die deze woorden gebruiken om hun situatie aan te duiden. Bi+ is de verzamelterm voor iedereen die op meer dan één geslacht of gender valt. ‘Bi’ en ‘biseksualiteit’ worden veelal ingezet om een identiteit aan te duiden. De definitie van ‘bi’ en ‘biseksualiteit’ is wisselend. Vaak worden deze woorden begrepen als 50/50 – m/v, maar in de praktijk ligt het zelden zo scherp.