Persbericht: Bi+ werknemers hebben problemen op het werk door de monoseksuele norm en heteroprofessionalisme.

Bi+ mensen vormen de grootste groep binnen de lhbtiq+ paraplu en ze hebben op allerlei vlakken meer problemen op het werk dan homoseksuele mannen en lesbische vrouwen. Toch was nog weinig bekend over wat die ervaringen van bi+ werknemers precies zijn en wat werkt om organisaties meer bi+ inclusief te maken.  

Verkenning met nieuwe inzichten 

In de nieuwe Verkenning bi+ mensen en werk hebben de Universiteit Leiden en Bi+ Nederland alle kennis op een rij gezet op basis van een uitgebreide literatuurstudie en interviews met bi+ werknemers en experts. 

Directeur van Bi+ Nederland Barbara Oud: ‘We wisten al uit eerdere onderzoeken dat bi+ mensen veel minder vaak open zijn en tevreden zijn op het werk en dat ze juist meer ongewenst gedrag en gebrek aan acceptatie van collega’s meemaken. Maar hoe dit kwam bleef onduidelijk. Door deze verkenning weten we dat beter.’  

Complex om open te zijn 

De verkenning laat zien hoe complex het voor bi+ mensen kan zijn om open te zijn op het werk. Zo bleek dat de geïnterviewde bi+ werknemers meestal graag open willen zijn over hun bi+ oriëntatie, zodat ze hun ware zelf kunnen laten zien en zich niet hoeven te verbergen. Maar als gevolg van onveiligheid, gebrek aan steun, de gedachte dat het niet relevant is, vrees voor negatieve reacties of zelfs ontslag, waren veel bi+ mensen hier terughoudend in. Dit kan allemaal meespelen in het feit dat bi+ mensen zo opvallend veel vaker niet open zijn op het werk. Terwijl 98% van de lesbische vrouwen en 88% van de homo mannen open is op het werk, geldt dit slechts voor 50% van de bi+ vrouwen en 26% van de bi+ mannen.  

Micro-agressies 

De bi+ werknemers die wél open zijn over hun seksuele oriëntatie, kunnen te maken krijgen met allerlei micro-agressies zoals ongepaste nieuwsgierigheid, gebrek aan serieus genomen worden, vervelende grappen en seksualisering. Ook kunnen er onjuiste aannames worden gemaakt over hun seksuele oriëntatie. Zo komt het vaak voor dat bi+ werknemers vanwege hun huidige relatiepartner(s) (onterecht) als hetero, homo of lesbisch worden gezien, zelfs als ze hebben gezegd dat ze biseksueel zijn. Oud: “Dit soort micro-agressies maken dat bi+ werknemers geen erkenning krijgen, niet voelen dat ze zichzelf kunnen zijn, en dat dus de organisatie geen inclusieve plek voor hen is.” Bi+ werknemers ervaren dit zowel van  heteroseksuele als homoseksuele en lesbische mensen.  

Monoseksuele norm 

Uit de verkenning werd duidelijker wat er aan de basis van de problemen met openheid en micro-agressies ligt. Net als in de maatschappij, is in veel organisaties de monoseksuele norm nog vanzelfsprekend, ofwel de norm dat je op één gender valt en dus heteroseksueel of homoseksueel/lesbisch bent. Veel van het onbegrip waar bi+ werknemers mee worden geconfronteerd via opmerkingen, grapjes of niet serieus genomen worden heeft hiermee te maken. Meerdere geïnterviewden kregen bijvoorbeeld nare opmerkingen van collega’s of leidinggevenden waarom ze zo nodig open wilden zijn over hun bi+ oriëntatie, terwijl hetero, homo of lesbische collega’s een dergelijke vraag zelden krijgen. Dit geeft de boodschap dat er voor bi+ oriëntaties weinig ruimte is op het werk. In de serie portretverhalen die wordt ontwikkeld o.b.v. de interviews (volgt in maart en april), beschrijven sommige bi+ werknemers hoe ze na een proces van zelfacceptatie meer open werden op het werk, maar door alle nare en onbegripvolle reacties weer terughoudender werden.  

Heteroprofessionalisme  

Uitdagingen voor bi+ mensen op het werk komen ook voort uit heteroprofessionalisme, waarbij alleen heteroseksualiteit als professioneel en neutraal wordt gezien. In werkcontexten met een norm van heteroprofessionalisme wordt seksuele diversiteit niet omarmd. Vertrouwen en respect voor bi+, homoseksuele of lesbische werknemers is minder vanzelfsprekend. Bi+ werknemers ervaren op het werk bijvoorbeeld ongemakkelijke reacties als hun seksuele oriëntatie ter sprake komt, in tegenstelling tot heteroseksuele werknemers. Ook speelt mee dat bij bi+ sneller aan seks gedacht wordt, wat een extra obstakel vormt voor openheid op het werk.  

Jojanneke van der Toorn, bijzonder hoogleraar LGBT+ Workplace Inclusion (Universiteit Leiden) bestudeert de impact van heteroprofessionalisme in organisaties al langer. Zij is één van de auteurs van de verkenning. Van der Toorn: “In organisaties kunnen de norm van monoseksualiteit, heteroprofessionalisme en de vooroordelen die bestaan over bi+ en hun seksualiteit echt op elkaar ingrijpen. Wanneer het vertellen over een bi+ oriëntatie stereotypen oproept over seksualiteit die weer op gespannen voet staan met gangbare ideeën over wat professioneel is, dan is het ingewikkelder om op het werk open te zijn over een bi+ oriëntatie.”  

Oud: “Dit kan leiden tot micro-agressie. Denk bijvoorbeeld aan seksueel getinte grappen. Maar het kan ook leiden tot seksueel grensoverschrijdend gedrag. We weten ook dat bi+ mensen veel meer te maken hebben met seksueel grensoverschrijdend gedrag dan andere groepen.” 

Kansrijke aanpakken voor meer bi+ inclusieve organisaties 

De verkenning heeft ook inzichten opgeleverd in wat wel en niet werkt om bi+ inclusie in organisaties te bevorderen. Een belangrijke conclusie is dat brede D&I (diversiteit en inclusie) en lhbtiq+ aanpakken onvoldoende zijn voor meer bi+ inclusie, aangezien aandacht dan vaak gericht is op homoseksualiteit en daardoor voelen bi+ mensen zich niet aangesproken en vertegenwoordigd. Voor meer bi+ inclusie zijn meer gerichte aanpakken nodig. De handreiking voor HR en D&I professionals, die gelijktijdig is verschenen met het rapport, beschrijft die kansrijke aanpakken. Deze aanpakken richten zich op zichtbaarheid en representatie, kennis, communicatie, en normstelling en cultuur. Oud: “De nieuwe inzichten gaan we gebruiken om organisaties te adviseren en ondersteunen in hoe zij meer bi+ inclusief kunnen zijn. Bi+ Nederland zet zich ervoor in dat bi+ mensen op alle gebieden in hun leven volledig kunnen participeren en zich tot hun volle potentieel kunnen ontwikkelen, en inclusieve werkomgevingen zijn daarin cruciaal.” 

Minister Dijkgraaf (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) onderstreept de bevindingen en heeft de verkenning in een brief gedeeld met de Tweede Kamer.

Wij bedanken de geïnterviewde bi+ werknemers, de uitvoerders van de verkenning en het ministerie van OCW. 

Voor persverzoeken: neem contact op met info@biplus.nl  

bi+ en werk: portretverhaal Joris

bi+ en werk: portretverhaal Joris

foto: Debbie Helaha Create & Connect

Man (hij/hem), vijftiger, juridisch-administratieve sector, eigen bedrijf 

‘Kantelpunt van openheid’

Uit de kast als homo

Op mijn achttiende ben ik uit de kast gekomen als homo. Ik dacht dat ik homo was omdat ik mannen aantrekkelijk vond en ik heb toen enkele relaties met mannen gehad. Maar ik heb me in de homoscene nooit thuis gevoeld. Tot mijn verrassing werd ik op mijn 23ste verliefd op een vrouw met wie ik ben getrouwd en twee kinderen heb gekregen. Twaalf jaar geleden is zij overleden. In mijn relaties met vrouwen ben ik altijd open geweest over het feit dat ik me ook aangetrokken voel tot mannen. Dat is in mijn relaties en gezin gelukkig nooit een geheim geweest. Daarbuiten vond ik wel lastig om open te zijn. Ik heb altijd het gevoel gehad dat ik dan niet vertrouwd zou worden in de heterorelatie die ik op dat moment had. En ook nu nog. Ik ben toch bang dat mijn huwelijk met mijn vrouw, wat een heel fijn huwelijk was, dan niet meer serieus wordt genomen. Of dat de relatie met mijn laatste vriendin, die net is beëindigd, dan niet meer als echt wordt gezien. Rationeel denk ik ‘lekker belangrijk’, maar dat gevoel heb ik er wel bij wanneer ik open zou zijn.

Oordelen over biseksualiteit

Ik sta nu wel op een kantelpunt in mijn leven waarin ik eigenlijk gewoon heel open wil zijn over mijn seksualiteit. Mijn laatste vriendin was één van de grootste liefdes in mijn leven. Ik ben haar enorm dankbaar. Zij heeft mij gestimuleerd om ongeremd te leven in wie ik ben, geen gevoelens meer te onderdrukken en open te zijn over wie ik seksueel ben. Inmiddels vertel ik mensen in mijn omgeving regelmatig dat ik biseksueel ben. Ik krijg daar eigenlijk nooit negatieve reacties op en toch vind ik het nu nóg lastig om op mijn werk open te zijn. Ik vind het moeilijk om een moment daarvoor te kiezen. Het voelt raar om het werkoverleg te openen met ‘de mededeling’ en op dit moment heb ik ook niet een relatie met een man. In hoeverre is het dan nu relevant? Aan de andere kant realiseer ik me dat dit redenen zijn die aan de oppervlakte goede argumenten zijn, maar als ik echt dieper naar mezelf kijk zie ik dat er toch ook nog een angst zit voor de oordelen van andere mensen.

‘Uit de kast komen als biseksueel vind ik veel lastiger dan uit de kast komen als homoseksueel.’

Eigenlijk vond ik het niet zo lastig om als homo uit de kast te komen in mijn puberteit. Ik heb toen ook helemaal niet een moeilijke uit-de-kast-kom-periode gehad. Uit de kast komen als biseksueel vind ik veel lastiger dan toen ik uit de kast kwam als homo. Dit komt omdat ik toch veel sterke vooroordelen over biseksualiteit voel en die misschien ook zelf wel heb. Ondanks dat ik geen negatieve reacties heb gehad van mensen bij wie ik open ben, zitten die oordelen en die binaire indeling van onze samenleving zo diep dat het moeilijk is om dat los te laten. Er blijft een stem in mijn hoofd die vraagt ‘ben ik nou homo of hetero?’, terwijl ik echt wel weet dat ik beide niet ben. Biseksualiteit is de enige identiteit die klopt.

Geen geheim

Op mijn werk zijn van de 15 medewerkers twee personen die open zijn op kantoor, één lesbisch en één homo. Daar wordt openlijk over gesproken en ik ervaar daarin nooit enig probleem. Ik ben dan ook niet zozeer bang voor reacties van mijn collega’s. Op basis van hoe er wordt gereageerd op die andere twee collega’s, heb ik er eigenlijk alle vertrouwen in dat het totaal geen issue is. Ik vind het ook wel fijn als het geen geheim meer is, want ik ben het in mijn leven wel een beetje zat dat ik dit geheim heb. Ik wil al die stigma’s gewoon loslaten.

‘Ik ben in mijn leven het wel een beetje zat dat ik dit geheim heb.’

(On)afhankelijke positie

Het moment gaat dus komen dat ik ook op mijn werk open ben. Ik heb wat dat betreft een luxe situatie, want ik ben de eigenaar van dat kantoor. Iedereen kan het dus belachelijk vinden, maar het is mijn kantoor dus ik zit niet in een positie waarin ik afhankelijk ben van wat mijn collega’s of leidinggevenden ervan vinden. Daarom zit ik nu wel echt op een kantelpunt waarin ik er open over wil zijn en dat iedereen ook vragen mag stellen die die wil stellen. Ik vind het fijn als mensen vragen aan mij stellen. Dat ze vragen ‘hoe werkt dat nou voor jou?’ om mij echt te begrijpen in plaats van dat ze zelf een beeld of een oordeel erbij gaan vormen dat niet wordt uitgesproken.

De reden waarom ik in dit artikel toch onherkenbaar wil zijn, is niet omdat ik me nog langer schaam, maar eigenlijk vanwege de klanten van mijn bedrijf. Ik voel in de samenleving nog veel weerstand voor andere seksuele voorkeuren en levenswijzen en ik wil niet dat mijn bedrijf er zakelijk schade door lijdt.

Sterk genoeg

‘Als ik tegen mensen zeg ‘ik ben biseksueel’ dan gaat dat de wereld niet veranderen. Maar ik kan zo wel een kleine bijdrage leveren.’

Als werkgever, maar ook in mijn privéleven denk ik dat ik een bijdrage kan leveren aan inclusie door zelf open over te zijn over mijn biseksualiteit. Laat het iedereen maar zien, want ik vind dat er zo weinig zichtbaarheid is. Een groot deel van de bi+ mannen heeft het nog nooit aan iemand verteld, zelfs hun partner niet of hun broer, zus of ouders. Dan denk ik bij mezelf: ‘Waar zijn we mee bezig? Wat een gevangenis’. Dat kan alleen veranderen als er ambassadeurs zijn. Mannen die zich sterk genoeg voelen om er open over te zijn. Ik voel inmiddels sterk genoeg om die ambassadeur te zijn. Dat is natuurlijk een druppel op een gloeiende plaat. Als ik tegen mensen zeg ‘ik ben biseksueel’ dan gaat dat de wereld niet veranderen. Maar ik kan zo wel een kleine bijdrage leveren. Ik voel me daar nu krachtig en zelfverzekerd genoeg voor en ben zo ontzettend klaar met dat geheim.

Verkenning bi+ mensen en werk

Verkenning bi+ mensen en werk

De ervaringen van bi+ mensen op het werk zijn in veel opzichten slechter dan die van hetero, homo en lesbische mensen, bijvoorbeeld in werktevredenheid, vertrekintenties; het meemaken van ongewenst gedrag van collega’s in de vorm van intimidatie, pesten, ongewenste seksuele aandacht en lichamelijk geweld; en burn-out klachten. In vergelijking met lesbische en homo werknemers, zijn bi+ mensen daarnaast veel minder vaak open over hun seksuele oriëntatie.

Deze verkenning biedt inzichten in de ervaringen van bi+ mensen op het werk en kansrijke aanpakken om bi+ inclusie op het werk te vergroten. Het is gebaseerd op een uitgebreide literatuurstudie en interviews met bi+ mensen en experts.

Wil jij weten hoe je als collega’s, leidinggevende, werkgever, HR, stakeholder, overheid en belangenorganisatie de werksituatie van bi+ mensen kan verbeteren? Lees de Verkenning bi+ mensen en werk.

Of ga direct naar de conclusies en aanbevelingen van de verkenning.

Verkenning bi+ mensen en werk: conclusies en aanbevelingen

Verkenning bi+ mensen en werk: conclusies en aanbevelingen

In dit document vind je de conclusies van deze verkenning en aanbevelingen hoe je als collega’s, leidinggevenden, werkgevers, HR, stakeholders, overheid en belangenorganisaties aan de slag kan gaan met bi+ inclusie op het werk.

In de Verkenning bi+ mensen en werk van de Universiteit Leiden en Bi+ Nederland zijn ervaringen van bi+ mensen op het werk in kaart gebracht. Ook biedt de verkenning inzicht in kansrijke aanpakken om bi+ inclusie op het werk te vergroten. De verkenning is uitgevoerd door middel van een uitgebreide literatuurstudie en interviews met bi+ mensen en experts.

Meer lezen over de ervaringen van bi+ mensen op het werk en kansrijke aanpakken voor bi+ inclusie? Lees dan de volledige Verkenning bi+ mensen en werk.

Handreiking Inclusie van bi+ mensen op het werk

Handreiking Inclusie van bi+ mensen op het werk

In deze korte, praktische handreiking staan de belangrijkste inzichten uit de Verkenning bi+ mensen en werk met praktische handvatten voor werkgevers, HR en D&I professionals om te werken aan bi+ inclusie.

Waar lopen bi+ mensen tegenaan op het werk? Wat is de monoseksuele norm en heteroprofessionalisme? En wat zijn kansrijke aanpakken om bi+ inclusie op het werk te bevorderen? Lees het in de handreiking.

Meer weten? Lees dan de Verkenning bi+ mensen en werk.

Of lees de portretverhalen van bi+ mensen die vertellen over hun ervaringen op het werk