Even voorstellen: Marijn Hermanus

Even voorstellen: Marijn Hermanus

In de serie ‘nieuwe bi+ redacteuren stellen zich voor’: Marijn Hermanus. Lees zijn verhaal!

Negenenveertig was ik. Vrouw en twee kinderen, eigen huis, vaste baan, fijne vrienden, leuke hobby’s. Helemaal volgens het boekje. Ik deed alles goed, ik was doodgewoon en hoorde er bij.

Ik had er ook hard voor gewerkt. Hoewel mijn leven altijd een zoektocht was – wie ben ik eigenlijk en wat wil ik eigenlijk, ik wist het nooit – had ik dit toch maar mooi voor elkaar gebokst. Ondanks mijn nooit afgemaakte studie rechten, ook maar ooit begonnen bij gebrek aan beter, had ik na wat omzwervingen toch best een mooie baan gevonden: bij een groot landelijk deurwaarderskantoor de specialistische maatwerkzaken voorbereiden, de krenten uit de pap. Gerespecteerd vraagbaak voor vele collega’s.

Ook in de liefde waren de dingen uiteindelijk op hun plek gevallen. Een mooie, lieve, slimme, sterke vrouw met een heerlijk gevoel voor humor, die óók nog eens voor mij koos, én net als ik dolgraag kinderen wilde – één van de weinige dingen die altijd wél heb geweten – wat wilde ik nog meer!? Die kinderen kwamen er gelukkig ook, twee prachtexemplaren.

Ooit, toen ik veel jonger was, had ik midden in een dampend drukke kroeg staan zoenen met een man. Hij was een vage vriend en het begon in een impulsief moment, voortgekomen uit een half opgevangen toespeling, voor de grap, uit bravoure, om de aanwezigen te shockeren, maar het duurde net even te lang, in ieder geval voor mij, om mezelf wijs te kunnen maken dat het niks betekende. Dat laatste heb ik toch nog lang volgehouden. Ik was niet homo, dat mag niet, dat kan niet, ik werd immers altijd verliefd op vrouwen, had notabene een vrouw. En toch fantaseerde ik vrij regelmatig over hoe het zou zijn om met een man te zijn.

Dus ergens knaagde het. Onbewust was er altijd twijfel: is dit allemaal echt wat ik wil, en zo ja waarom dan? Voor wie doe ik dit eigenlijk? Waarmee ik overigens mijn keus voor háár niet onderuit wil halen. Toen, in die fase van mijn leven, heb ik met heel mijn hart voor haar gekozen. Maar ik ging voorbij aan iets dat in míj niet goed zat.
Regelmatig vluchtte ik een weekend met mijn maten naar een festival, en dan kon ik er weer een tijd tegenaan, dan kon ik dat andere negeren. Dat bestond alleen in mijn fantasie. En toen ik de veertig was gepasseerd en de onrust toenam, kon ik dat mooi afdoen als een midlife crisis. Dit moest gewoon overwaaien.

Dat deed het natuurlijk niet. En terwijl het leven doordenderde en mijn vrouw en ik ons probeerden staande te houden in de mangel van het gezinsleven met beide een drukke baan, ondertussen zo goed mogelijk onze jonge kinderen alle liefde, veiligheid, ruimte en vrijheid gevend, groeiden wij langzaam maar zeker uit elkaar. Dat wisten we, dat hebben we geprobeerd te keren, maar toen het niet meer ging, ging het niet meer. En nadat we tegen elkaar hadden uitgesproken dat het punt was bereikt dat we in het belang van de kinderen nu beter uit elkaar konden gaan, ging er bij mij een deurtje open. Het eerste deurtje.

Ik realiseerde me voor het eerst in mijn leven dat een eventuele nieuwe liefde, zou die vroeg of laat weer op mijn pad komen, niet per sé een vrouw hoefde te zijn. Dat mocht ook best een man zijn. En als dat dan een man zou zijn, dan mocht ik vrouwen ook nog steeds fantastisch vinden. Waarom zou dat niet mogen? En die gedachte maakte me onverwachts heel vrolijk. Het deed me herinneren dat ik mijn hele leven al vraagtekens zet bij de gebruikelijk mannetje-vrouwtje normen en rolpatronen. Het maakte me er van bewust dat ik mezelf enorm had tekortgedaan. En op wel meer vlakken. Dat moest maar eens veranderen.

Eerste stap: mijn coming out. Eerst bij haar. Ze reageerde goed, zei dat ze niet heel verbaasd was, dat er voor haar wel wat kwartjes vielen. Bij vrienden en familie viel het gelukkig ook goed. Wat een bevrijding, wat een opluchting. Dit voelde heel goed, dit klopte.
We zijn uiteindelijk in harmonie uit elkaar gegaan en gaan nog steeds goed met elkaar om.

Op mijn werk liep ik ondertussen al een tijd op mijn tenen. Was het ook wel wat ik echt wilde? De bewustwording rond mijn seksualiteit zette ook dat op losse schroeven. Lang verhaal kort: steeds slechter functioneren mondde uit in een vaststellingsovereenkomst tot beëindiging van het dienstverband ‘wegens tussen partijen gerezen verschil in inzicht’.
Persoonlijk ging het ook slecht. Tijd voor zelfonderzoek. De therapeut had vrij snel duidelijk waar het vandaan kwam dat ik nooit wist wat ik wilde. Ik vind het wat te privé om dat hier uit de doeken te doen, maar ik heb het kennelijk geïnternaliseerd en er lekker mezelf mee tegengehouden en gesaboteerd.

En daar zat ik dan. Relatie kwijt, baan kwijt, huis kwijt. Eén ding was ik gelukkig niet kwijt, juist niet, beter dan ooit tevoren weet ik nu wie ik ben. Ik ben iemand die veel tegen zichzelf moet zeggen dat het wél mag, dat het wél de moeite waard is om te proberen. En dus zeg ik nu makkelijker nee tegen dingen die niet goed voelen, maar vooral ja tegen dingen die wel goed voelen.

Dus toen Gerrit Jan Wielinga vroeg of ik geïnteresseerd was om te schrijven voor Bi+ Nederland, hoefde ik daar niet lang over na te denken. Ik heb nog veel te onderzoeken en te ontdekken, en ik denk dat ik voor mezelf en anderen veel kan betekenen door er over te schrijven. Ik ben een newbi van middelbare leeftijd, en daar ben ik vast niet de enige in.

Eenenvijftig ben ik nu. Het leven is nog steeds een zoektocht, en dat zal het altijd wel blijven. Soms denk ik: ‘Had ik dit maar geweten toen ik twintig was’. Dan denk ik er maar meteen achteraan: ‘Gelukkig weet ik dit nú, en niet pas op mijn tachtigste’. Laat je dat overigens niet tegenhouden als jij tachtig bent. Het is nooit te laat.

Liefde volgens de oude Grieken

Liefde volgens de oude Grieken

In onze taal hebben we maar één woord voor liefde, terwijl we dat woord voor allerlei verschillende soorten liefdes gebruiken. Na wat speuren op internet, kwam Robbert Nijziel uit bij de oude Grieken, die wel acht verschillende woorden voor liefde gebruikten in het dagelijks leven. 

“De liefde en verbondenheid die ik voor mijn vrouw voel is bijvoorbeeld een hele andere dan voor mijn kinderen, mijn beste vrienden en familie. De vriendschap en lust die ik voel voor mijn minnaar, is weer anders dan het rauwe seksuele verlangen voor een casual date. En dan heb ik het nog niet eens over de liefde voor mezelf!”

Wil jij meer ruimte voor liefde in je leven? Dan is het goed om nog eens goed te kijken naar hoe de Grieken tegen de liefde aankeken, ook al zijn we nu tweeduizend jaar later.

1 Eros – seksueel verlangen
Eros stond bij de oude Grieken voor seksuele hartstocht en begeerte, en vertegenwoordigde een van de belangrijkste soorten liefde. Liefde als passie en verlangen maakt een energie in mannen los die kan verleiden en niets liever wil dan een ander fysiek lief hebben. Eros is daarmee aan de ene kant de verrukkelijke versmelting van mensen in een erotische, extatische lichamelijke uitwisseling, overstromend van emotionele puurheid en intieme doorvoelde verbondenheid met de ander. De andere vorm is de meer rauwe – ‘platte’ kant van de seks. Beiden gaan over dezelfde Eros.

De Grieken zagen er ook een gevaarlijke, vurige en irrationele vorm van liefde in, die zich meester van je kon maken, en waarvan je volkomen in de ban raakte. Verslaving aan seks en in de moderne wereld porno kunnen leiden tot een destructieve kracht die jezelf en anderen schade kan berokkenen.

2 Mania – bezitten
Mania is een beheersende vorm van liefde, die gekenmerkt wordt door een diepe behoefte om de ander te bezitten. Het gaat over ‘hebben’ en creëert afhankelijkheid. De vraag is daarbij wie afhankelijk is van wie. De film ‘Fifty shades of grey’ laat deze vorm van liefde mooi zien. Mania kent een gezonde en een ongezonde variant. De gezonde vorm gaat over een liefdevol bezitten van de ander met respect voor elkaars grenzen. De ongezonde en obsessieve vorm is iemand volledig zijn of haar ruimte ontnemen, want de ‘maniak’ wil 100% controle.

3 Philia – vriendschap
Philia of vriendschap was voor de Grieken een serieuze aangelegenheid. Dit soort liefde ging over een diep gevoel van kameraadschap. De vriendschap tussen twee gelijken die elkaar onder elke omstandigheid trouw bleven en in geval van nood elkaar te hulp schoten, zonder daarvoor iets terug te verwachten. Vaak wapenbroeders die zij aan zij op het slagveld hadden gestreden. Het uit Amerika overgewaaide ‘bromance’ is de moderne vorm van wat de Grieken Philia noemden.

4 Ludus – speelse liefde
Met Ludus kunnen we ontsnappen aan onze zorgen van alledag, onze creatieve kanten bevorderen en de speelsheid die we vroeger kenden weer de ruimte geven. Bij deze liefde stond plezier en speelsheid centraal. Voorbeelden vind je bij jonge verliefde mensen of de genegenheid tussen kinderen. Maar ook met onze geliefden en vrienden naar een café of dansavond of de slappe lach brengt meer Ludus in je leven. Juist omdat speels en lichtzinnig gedrag van volwassenen tegen de maatschappelijke normen indruist, is je af en toe overgeven aan Ludus belangrijk voor je persoonlijk welzijn, volgens psychologen. Mensen die speels en blij zijn hebben namelijk een unieke en aanstekelijke uitstraling en maken het leven licht.

5 Pragma – geven en nemen
Dit was de volwassen liefde die echtgenoten ontwikkelden na een lang huwelijk. Pragma gaat over compromissen sluiten, geduld en verdraagzaamheid tonen en een stabiele thuissituatie creëren, ook voor de kinderen. Het is een belangrijke investering, waardoor de liefde in stand blijft. Liefde wordt daarmee iets wat we voor elkaar over hebben. Veel relaties – zeker als er kinderen in het spel komen – ontwikkelen deze vorm van liefde. Druk met werk, samen de kinderen opvoeden én aandacht voor vrienden en familie: in veel relaties is geven en nemen belangrijk om je leven goed op de rails te houden en als ‘team’ goed samen te werken.

6 Storge – opoffering
Storge gaat nog dieper dan Pragma en is het soort liefde waarvoor je alles, inclusief jezelf of angsten opzij zet om de ander een dienst te bewijzen. In familiebanden, maar ook in liefdesrelaties komt deze vorm van liefde voor. De ‘ongezonde’ variant is complete zelf opoffering voor de ander, wat je ook vaak in relaties kan tegenkomen.

7 Agape – onzelfzuchtig
Agape was een radicaal ideaal, voorbij denken in ‘ik doe iets voor jou, dus doe jij iets voor mij’. Agape ging over onvoorwaardelijke liefde en werd gekenmerkt door non-exclusiviteit. Deze liefde bleef niet beperkt tot de mensen in je nabije omgeving, maar werd aangeboden zonder verplichting en dat er iets voor werd terugverwacht. Een alles overkoepelende liefde, gebaseerd op menselijke solidariteit.

8 Philauteo – eigenliefde
Deze vorm van liefde lijkt op het eerste gezicht het tegendeel van Agape. De Grieken maakten onderscheid in twee soorten eigenliefde. De egoïstische en buitensporige zucht naar persoonlijk genot, geld en maatschappelijk aanzien. Zo vertelt de mythe van Narcissus over een onweerstaanbare jongeman, die verliefd werd op zijn eigen spiegelbeeld in een vijver, zich daar niet meer van kon losrukken en ter plekke verhongerde.

Aristoteles had ook een positieve vorm ontdekt, die ons juist beter in staat stelt anderen lief te hebben. Alle gevoelens voor genegenheid voor anderen, zo schreef hij, komen voort uit liefdevolle gevoelens voor jezelf. Als je bovendien weet wat je gelukkig maakt, zul je er eenvoudiger in slagen dat geluk aan anderen door te geven.