Hoe een newbi leert dat de tegenstelling man-vrouw niet bestaat.

Hoe een newbi leert dat de tegenstelling man-vrouw niet bestaat.

Zoals je in mijn eerste stuk (link) kunt lezen ben ik een newbi van middelbare leeftijd. Ik had mijn coming out op mijn 49ste en ben aan het ontdekken wat dit voor mijzelf betekent. Ik had me voorgenomen om te schrijven over mijn zoektocht en om jou, lezer, daarin mee te nemen.

En hoe werkt dat bij mij? Nou, zelf er op uitgaan en ervaring opdoen vind ik spannend. Dan wil ik eerst meer weten. Dus ging ik maar eens op onderzoek uit. Ik praatte met mensen, ik deed mee met meetings en workshops, ik las boeken, keek films, video’s, luisterde podcasts. Er is zoveel te leren, zoveel waar ik nooit eerder stil bij stond. Ik zoog als een spons alles op. Maar soms is een volle spons verzadigd. Voor mij was al die nieuwe informatie even een tijd teveel.

Ik heb de spons weer leeg geknepen in een potje, en dat potje goed gesloten bewaard. Genoeg om later verder te onderzoeken.

In het potje zit onder andere een artikel over seksuele fluïditeit. Seksuele fluïditeit is het vermogen om, ongeacht de eigen seksuele oriëntatie, al dan niet tijdelijk, seksueel ontvankelijk te zijn voor personen die buiten die eigen seksuele oriëntatie vallen. Denk bijvoorbeeld aan de Amerikaanse actrice Anne Heche, die in de jaren 90, na eerder alleen relaties met mannen te hebben gehad, een relatie kreeg met de comédienne/presentatrice Ellen DeGeneres, en daarna weer met een man. Seksuele fluïditeit is een eigenschap die meer bij vrouwen voorkomt dan bij mannen, zo is onderzocht. Dat fascineert me. Hoezo, denk ik dan. Zou het kunnen dat mannen net zo fluïde zijn als vrouwen, maar dat dit in onderzoek nog niet goed naar voren komt? Zou het kunnen zijn dat mannen minder open zijn over hun fluïditeit? In onze mannenmaatschappij waarin de male gaze nog steeds alom aanwezig is, wordt minder verbaasd gedaan als twee vrouwen in een bar staan te zoenen, dan wanneer twee mannen dat doen. Om maar eens wat te noemen.

Maar daarover later meer. Wat in het potje zit…

Wat me ook fascineert, is hoe we allemaal geconditioneerd zijn in de man-vrouw rolpatronen van onze hetero normatieve maatschappij. Dit is iets wat me al van kinds af aan bezig houdt, waar ik toch ook mee worstel. Dat jongens alleen broeken dragen, maar meisjes ook jurken. Dat jongens stoer moeten zijn en meisjes lief. Dat als een jongen en een meisje verliefd op elkaar worden, ze trouwen en kinderen krijgen. Dat het niet mannelijk is om te twijfelen of je emoties te tonen, om zacht en zorgzaam te zijn, en niet vrouwelijk om stellig en doortastend, ambitieus en competitief te zijn. Ik ben het namelijk allemaal: stellig, twijfelend, doortastend, zacht, competitief, zorgzaam, emotioneel én ambitieus. En nog veel meer.

Het binaire man-vrouw denken als instrument voor onderdrukking.

Op het Instagram account van de queer activist Alok Vaid-Menon staat een razend interessant interview (link) met dr. Kyla Schuller, professor in Vrouwen-, Gender- en Seksualiteitsstudies aan de Rutgers University in New Brunswick, VS. Schuller schreef het boek ‘The Biopolitics of Feeling’ (link), en in dit interview legt ze haarfijn uit hoe 19e eeuwse rassenwetenschappers ‘mannelijk’ en ‘vrouwelijk’ als een binaire tegenstelling definieerden, en hoe deze tegenstelling als een instrument diende voor witte overheersing.

Ja, dat lees je goed, Schuller betoogt dat de tegenstelling man-vrouw een racistisch construct is. Seksisme uit racisme. Die had ik ook niet zien aankomen.

In het kort is dit haar stelling:

In 1859 verscheen het boek ‘On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life’ van Charles Darwin. In het Nederlands: ‘Over het Ontstaan van Soorten door Natuurlijke Selectie, of het Behoud van Bevoordeelde Rassen in de Strijd om Leven’. De evolutietheorie van Darwin werd na het verschijnen van dit boek vrij snel algemeen aanvaard.

Goed om je te realiseren: dit was in de hoogtijdagen van de slavernij. Andere rassenwetenschappers en ook politici gingen met de theorie aan de haal op een manier die Darwin (waarschijnlijk?) helemaal niet bedoeld had.

Zij constateerden dat vooral in de westerse maatschappij een duidelijke onderscheid te zien is tussen man en vrouw en stelden dit onderscheid ook voor als een ideaal dat zo ver mogelijk diende te worden doorgevoerd. Een man is ratio en zijn rol is in de wereld. Een vrouw is gevoel en haar rol is thuis. Dat de witte mens als enige zo’n duidelijk aanwijsbaar onderscheid kent in tegenovergestelde mannelijke en vrouwelijke persoonlijkheids- en karaktereigenschappen, gedrag en rolpatronen werd gezien als een bewijs dat de witte mens de meest geëvolueerde mens is. De witte mens zou bovendien nog steeds verder door evolueren, terwijl de verschillende soorten gekleurde mens alle op een evolutionair doodlopende zijtak zouden zijn beland, waar ze zich niet verder ontwikkelen.

Door de witte mens op deze manier bovenaan de evolutionaire ladder te plaatsen, werd witte overheersing gelegitimeerd. Het binaire man-vrouw denken als instrument voor onderdrukking.

Om een paar redenen vind ik dit zo’n fascinerend stukje kennis.

Ik realiseer me dat het hele onderscheid tussen man en vrouw en hoe zij dienen te zijn en zich te gedragen, dus niets meer is dan een bedenksel, een construct, dat vooral bedoeld is om er voor te zorgen dat zij die invloed en macht hebben (lees: rijke witte cis gender hetero mannen) hun positie behouden. En als het maar een bedenksel is, dan is er eigenlijk helemaal geen norm, en dus ook geen afwijking. Dan is het dus oké om als man te twijfelen of je emoties te tonen, om zacht en zorgzaam te zijn, en dan is het oké om als vrouw stellig en doortastend, ambitieus en competitief te zijn.

Schullers stelling dat de tegenstelling man-vrouw een racistisch construct is, is voor mij een bevestiging in mijn overtuiging dat LHBTQIA+ emancipatie, feminisme, anti-racisme, ja álle emancipatie bewegingen samen moeten optrekken. Omdat de onderdrukking van de ene groep een middel voor de onderdrukking van de andere groep is.

En dat zelf er op uitgaan en ervaring opdoen? Vind ik nog steeds spannend. Maar dat ik oké ben zoals ik ben, met dat hele rijtje van hierboven, los van welk construct dan ook, helpt wel.

Newbi tips!

Newbi tips!

Op de afgelopen Bi+ Dag mocht ik, Sara Verlee, een workshop voor newbi’s verzorgen; mensen die net hun bi+ identiteit aan het (her)ontdekken zijn. Samen met een diverse groep van negentien mensen hebben we niet alleen struikelblokken in deze zoektocht gedeeld maar ook samen naar oplossingen en tips gezocht.

Deze is voor jou, newbi, als je niet weet hoe je andere bi+ mensen kan ontmoeten, hoe/of je het aan andere mensen vertelt, en als je misschien overweldigt bent door dit nieuwe deel van jezelf!

Hieronder volgen een paar tips, voortkomend uit de workshop en eigen ervaringen van deelnemers.

Lees/luister naar andere bi+ personen

Een goede start voor je ontdekkingstocht is rustig rondkijken naar andere bi+ personen die hun eigen verhaal delen. Luister naar podcasts, volg mensen op social media, en lees bi+ literatuur. Zo doet een deelnemer van de workshop, Janne de Vries*, een afstudeerproject over bi+ zichtbaarheid in Nederland, te volgen op het instagram-account @recognizeyourbi_s waar ook verhalen van andere bi+ mensen gedeeld worden. Andere tips van deelnemers zijn;

‘De Roze Kast’ in de bibliotheek Amsterdam, op het IHLIA plein

Savannah Bay, een boekenwinkel in Utrecht met een grote collectie aan queer literatuur

The Bi-ble, een collectie van essays samengesteld door Lauren Nickodemos en Ellen Desmond

Confettiregen, geschreven door Splinter Chabot

ANNE+, een Nederlandse queer serie, te kijken op Netflix of NPO

BI BYE – de podcast over bi+ zijn in Nederland, te vinden op Spotify Zoek je community offline en online

Deelnemers benadrukten hoe belangrijk het gevoel van gemeenschap is voor hen. Eén van hen stelt over diens monoseksuele partner: “Die begrijpt het wel, maar kan nooit mijn ervaring als bi+ volledig begrijpen.” Dus kom uit je schulp en zoek andere bi+ mensen op! Volg Bi+ Nederland op Facebook en neem deel aan één van de maandelijkse meet-ups. Verder werden ook veel dating-apps aangeraden, onder andere Hinge, Okcupid, Zoe en HER

‘Coming out’ versus ‘coming into’

Natuurlijk hoef je niet meteen op dates of naar meet-ups te gaan, maar misschien wil je wel aan mensen in jouw omgeving vertellen dat je (misschien) bi+ bent.

Voor veel deelnemers was dit een struikelblok, vooral toen ze net achter hun oriëntatie kwamen. Sommigen waren bang voor eventuele stereotyperingen die aan bi+ zijn kleven of dat mensen hun niet zouden accepteren. Toch wilden veel deelnemers aan hun omgeving duidelijk maken dat ze bi+ zijn, en hiervoor werden verschillende manieren gesuggereerd.

Zo hadden sommige deelnemers voorkeur voor een rustig één-op-één gesprek. Een andere deelnemer benadrukt in zo’n gesprek vooral hun nieuwe liefde en hoe blij die is met hen, waardoor hun ‘coming-out’ niet heel centraal staat. Daarnaast vergeleek iemand anders praten over hun oriëntatie met hoe die een jaar eerder erover praatte; “Toen ik het de eerste keer aan een vriend vertelde, moest ik echt huilen, maar nu is het veel makkelijker om erover te praten”. Ook helpt het praten erover om andere bi+ personen ruimte te geven, en zichtbaarheid te creeëren.

Maar weet dat een (formele) coming-out niet hoeft, dat je het niet met iedereen hoeft te delen, en dat je geen label hoeft te kiezen. Uiteindelijk kan je je bi+ zijn zien als een leuke ontdekking over jezelf, iets om te verkennen!

Van mijzelf dan ook de tip om het vooral rustig aan te doen, ik spreek zelf altijd meer van een ‘coming-into’. Dat je went aan dit nieuwe deel van jezelf en de tijd neemt om je gevoelens hierover uit te zoeken.

Een (formele) coming-out lijkt soms nodig in een heteronormatieve en monoseksuele maatschappij, of om de zichtbaarheid van bi+ mensen te vergroten, maar dit is uiteindelijk je eigen beslissing.

Ik hoop dat je met dit lijstje een beetje op weg kan, en dat je jouw ‘newbi’ status vooral als iets positiefs en bevrijdend beschouwd. Waar wacht je nog op? Neem de volgende stap en ontdek!

*Naam gedeeld met toestemming